Ana Sayfa / ÇYTHYE çözümlü örnekler / Kılavuz düzeltme önerileri
Bu sayfa, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın ÇYTHYE Uygulama Kılavuzu'ndaki (2017) çözümlü örneklerin bağımsız hesapla yeniden üretilmesi sırasında bulunan farkları listeler. Her maddede Kılavuz değeri, bizim hesabımız ve okuyucunun kendisinin yapabileceği kontrol birlikte verilmiştir. Farkların Kılavuz yazarları ve konu uzmanlarınca incelenmesini, doğrulanırsa düzeltilmesini öneririz. Hesaplarımızda bir yanlışlık görürseniz lütfen bildirin; sayfa buna göre güncellenecektir. Bu site resmî bir kaynak değildir; tasarımda yönetmelik metni esas alınmalıdır.
Özet
Kılavuz'daki 63 çözümlü örnek yeniden üretildi. 27 maddede fark bulundu: 9 maddede Kılavuz dayanımı bizim hesabımızdan yüksek (güvensiz yönde), 8 maddede düşük ya da sonucu etkilemiyor, 10 madde gösterim ve atıfla ilgili. Farkların hiçbiri yönetmelik denklemlerinden kaynaklanmıyor; tümü örneklerin sayısal uygulamasında.
Kılavuz dayanımının bizim hesabımızdan yüksek olduğu maddeler
Etki büyüklüğüne göre sıralı. Öncelikle incelenmesini önerdiğimiz maddeler.
G1 · Örnek 9.18 — L 100×100×6 korniyer, kuvvetli asal eksen elastik YBB momenti — Denk. (9.68)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Mcr = 51,11 kN·m; Mnw = 9,38 kN·m | Mcr = 10,22 kN·m; Mnw = 6,60 kN·m (YBB belirleyici) | dayanım %42 fazla |
Kılavuz'un değeri formülün tam 5,000 katıdır. Ayrıca Kılavuz'un kendi etkileşim hesabı A noktasında 1,46, B noktasında 1,22 verir (GKT'de 1,18 ve 1,08); bu değerlerin yanında "≤ 1,0" yazar. Eleman Kılavuz'un kendi sayılarıyla yetersiz görünmektedir.
Kendiniz kontrol edin: 9 × 200000 × 1180 × 19,70 × 6 × 1,14 ÷ (8 × 3500) ÷ 10⁶ = 10,22 kN·m. Etkileşim: 1,95 ÷ 8,442 + 5,41 ÷ 4,419 = 1,46.İlgili araç
G2 · Örnek 12.5 — çelik gömme kompozit kolonun çekme dayanımı — Denk. (12.7)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Pn = 10 199 kN | Pn = 8.779 kN | dayanım %16,2 fazla |
Aynı kolon Örnek 12.4'te As = 17 800 mm² (HE 450 A) ile hesaplanır; 12.5'te çelik alanı 21 800 mm² alınmıştır. Rakam hatası olduğu düşünülmektedir.
Kendiniz kontrol edin: 355 × 17 800 + 500 × 4920 = 8.779 kN; 21 800 ile 10.199 kN çıkar.İlgili araç
G3 · Örnek 9.17 — L 160×160×14 korniyer, kuvvetli asal eksen elastik YBB momenti — Denk. (9.68)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Mcr = 791 kN·m; Mn = 59,85 kN·m | Mcr = 158,6 kN·m; Mn = 53,19 kN·m | dayanım %12,5 fazla |
Oran yine 5'e çok yakındır. İki bağımsız karşılaştırma: AISC'nin önceki baskısındaki eşit kollu korniyer formülü 0,46Eb²t²Cb/L = 171,5 kN·m; klasik yanal burkulma çözümü Cb(π/L)√(EIzGJ) ≈ 157,8 kN·m. Kullanım oranı 0,80 değil 0,896 olur.
Kendiniz kontrol edin: 9 × 200000 × 4320 × 31,30 × 14 × 1,30 ÷ (8 × 3500) ÷ 10⁶ = 158,2 kN·m.İlgili araç
G4 · Örnek 9.15 — L 160×160×14, geometrik eksen, kol ucu basınçta — Denk. (9.69a)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Mcr = 92,31 kN·m; Mn = 27,16 kN·m | Mcr = 67,54 kN·m; Mn = 25,37 kN·m | dayanım %7 fazla |
(9.69a)'nın köşeli parantezi √(1 + 0,88(Lbt/b²)²) − 1 içerir. Kılavuz'un değeri "−1" olmadan birebir çıkar (92,30). Aynı hesap Örnek 9.14'te (+1 ile) doğrudur.
Kendiniz kontrol edin: √(1 + 0,88 × 3,828²) = 3,728; bunun 1 eksiği 2,728 ile çarpılmalıdır (Kılavuz 1 çıkarmadan çarpar).İlgili araç
G5 · Örnek 12.3 — Beton dolgulu kutu kolonda yük aktarımı, (e) doğrudan mesnetlenme — ezilme alanı A1, Denk. (12.32)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| A1 = 16 402 mm²; Rn = 976 kN | A1 = 15.566 mm²; Rn = 926 kN | dayanım %5,4 fazla |
(e) şıkkında kutu iç yüksekliği hi = 248,14 mm alınmış; aynı örneğin (a) şıkkında hi = 250 − 2 × 9,3 = 231,40. 248,14 = 250 − 2 × 0,93: et kalınlığı (9,3) yerine tasarım et kalınlığı katsayısı (0,93) yazılmış. Aynı değerle beton alanı da 32 531 mm² hesaplanmış (doğrusu, (a)'daki gibi, 30 332). Sonuç yine yeterlidir (φRn = 602 ≥ 368 kN), ancak ezilme dayanımı fazla hesaplanmıştır.
Kendiniz kontrol edin: A1 = Ac − (hi − 2Lp)(bi − 2Lp) = 30 332 − (231,40 − 50)(131,40 − 50) = 15.566 mm².İlgili araç
G6 · Örnek 9.13 — T 200×400, yanal burulmalı burkulma — Denk. (9.54)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| YBB 93,42 kN·m → Mn = 84,06 kN·m (akma) | YBB 80,88 kN·m belirleyici | dayanım %3,9 fazla |
§9.9.1'e göre (9.54)'teki Mp, (9.53a) ile 1,6My = 84,06 kN·m'ye sınırlıdır; Kılavuz aynı örnekte "Mp = min(97,98; 84,06)" yazdıktan sonra interpolasyona 97,98 ile başlar.
Kendiniz kontrol edin: (9.54)'te Mp yerine 84,06 kullanın: 84,06 − (84,06 − 52,54) × (6000 − 4219) ÷ (Lr − 4219).İlgili araç
G7 · Örnek 8.5 — 2UPE 200, burulmalı burkulma — Denk. (8.5)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Fe = 107,70 MPa; Pn = 548 kN | Fe = 104,50 MPa; Pn = 531,7 kN | dayanım %3,1 fazla |
Cw = 1188 cm⁶ mm⁶'ya 10⁷ ile çevrilmiş görünmektedir (ham satırda üs "7"); 1 cm⁶ = 10⁶ mm⁶. Kılavuz'un değerleri 10⁷ ile birebir çıkar.
Kendiniz kontrol edin: (π² × 200000 × 2 × 1188 × 10⁶ ÷ 10000² + 77200 × 2 × 88840) ÷ (2 × 1909 × 10⁴ + 9353 × 10⁴) = 104,50 MPa.İlgili araç
G8 · Örnek 10.3, 10.4 — yapma kiriş gövde kesmesi — Denk. (10.1)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Vn = 1352 kN | Vn = 1.325,0 kN | dayanım %2 fazla; kararlar değişmez |
Rakamlar yer değiştirmiş görünmektedir; sonraki adımlar 1352 ile devam eder.
Kendiniz kontrol edin: 0,6 × 355 × 1650 × 10 × 0,377 ÷ 1000 = 1.325,0 kN.İlgili araç
G9 · Örnek 11.8 — kutu kesit burulma sabiti C — Denk. (11.10)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| 152 059 mm³ | 151.508 mm³ | %0,36 fazla |
(11.10)'daki ikinci terim t³ ister; Kılavuz t² kullanır. t² terimi mm² birimindedir, ifade boyutsal olarak tutarsız olur.
Kendiniz kontrol edin: t = 0,93 × 6 = 5,58 mm; 2(100 − t)(150 − t)t − 4,5(4 − π)t³ = 151.508 mm³; t³ yerine t² ile 152.059 çıkar.İlgili araç
Kılavuz dayanımının düşük olduğu ya da sonucu etkilemeyen maddeler
S1 · Örnek 9.6 — yapma kiriş başlık yerel burkulması — Denk. (9.34)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Fcr = 268,34 MPa; Mn = 8497 kN·m | Fcr = 278,40 MPa; Mn = 8.813 kN·m | Kılavuz %3,6 tutucu |
Kendiniz kontrol edin: 355 − 0,3 × 355 × (14 − 9,02) ÷ (15,94 − 9,02) = 278,36 — Kılavuz'un kendi yazdığı ifade.İlgili araç
S2 · Örnek 8.8 — etkin genişlik elastik gerilmesi Fel — Denk. (8.25)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| 396 MPa | 441,2 MPa | Pn ~%1,2 tutucu |
Kendiniz kontrol edin: (1,49 × 17,80 ÷ 23,79)² × 355 = 441,2; kare alınmadan 395,8 çıkar.İlgili araç
S3 · Örnek 8.7 — L 200×150×12 etkin genişlik denetimi
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Fcr = 103,73 MPa | 194,59 MPa (yazılan formülle) | sonuç doğru, kıl payı (16,74 ≥ 16,67) |
Kendiniz kontrol edin: 0,658^(235 ÷ 521,21) × 235 = 194,59 MPa. Ayrıca bu adım, Pn'yi veren etkin narinliği (98,67) kullanmamaktadır.İlgili araç
S4 · Örnek 8.8 — T kesitte eğilmeli burkulma ekseni — §8.2.2(b)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Lc/i = 58,48 (simetri ekseni) | 40,40 (x ekseni); simetri ekseni için Denk. (8.6) | tutucu, karar değişmez |
Kendiniz kontrol edin: §8.2.2(b): simetri ekseni etrafında eğilmeli-burulmalı, yalnız x ekseni etrafında eğilmeli burkulma.İlgili araç
S5 · Örnek 8.4 — boru narinlik sınırı 0,11E/Fy
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Fy = 275 ile 80 | Fy = 355 ile 61,97 | karar değişmez |
Kendiniz kontrol edin: Örnekte malzeme S355'tir.İlgili araç
S6 · Örnek 12.8, 12.9 — başlıklı ankraj beton kırılması — Denk. (12.35)
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| 194 422 N | 129.426 N | çelik sınırı belirler, etkisiz |
Kendiniz kontrol edin: 0,5 × 284 × √(30 × 27 690) = 129.423 N.İlgili araç
S7 · Örnek 12.10 — dolgulu kutu kolon, genel etkileşim yönteminde Pc
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| Pc = 0,75 × 2287,63 = 1715,7 kN | Pc = 0,75 × 2.324,0 = 1.743,0 kN | Kılavuz %1,6 tutucu; karar değişmez |
Kendiniz kontrol edin: Aynı örnekte Pn = 0,658^(3341,58 ÷ 3851,4) × 3341,58 = 2.324,0 kN hesaplanmıştır; 2287,63 örneğin başka bir adımından çıkmaz.İlgili araç
S8 · Örnek 12.9 — tam etkileşim için gerekli ankraj sayısı
| Kılavuz | Bizim hesabımız | Fark |
|---|
| 43 adet | 44 adet | 43 ankraj 3.503 kN < 3507 kN |
Kendiniz kontrol edin: 3507 ÷ 81,47 = 43,05; gerekli adet yukarı yuvarlanır.İlgili araç
Gösterim, atıf ve yuvarlama
| Örnek | Gözlem | Önerilen |
|---|
| 12.3 | (d) Yükün çelik ve betona birlikte etkimesinde çelik payı 0,60'a yuvarlanıp V′r = 0,077Pr = 88 kN bulunmuş. | kesin pay 0,602 → 85,7 kN — ara yuvarlama, tutucu |
| 12.3 | (e) Levha kalınlığı hesabında V′r olarak 386 kN (YDKT) ve 254 kN (GKT) kullanılmış; (d)'de bulunan değerler 368 ve 242 kN. | tutarsızlık (her ikisi ~%5 büyük; kaynağı metinden çıkarılamadı) — levha kalınlığı akma çizgisi teorisiyle, ÇYTHYE dışı |
| 11.12 | Doğru etkileşim denklemi kullanılır; atıf "(11.3)" yazılır ((11.3) gerilme tabanlı başka bir denklemdir). | §11.4 Denk. (11.13) |
| 9.10 | D/t = 219,1/9,3 için 25,56 yazılmış. | 23,56 (aynı kesit Örnek 8.4'te doğru) |
| 8.2 | ½HE 280 B için yg = 22,31 mm; değer, dolguların alanı sayılıp momenti atlanarak elde edilir. | geometriden 23,19 mm |
| 9.13 | (9.56b) Kılavuz'da Wexc ile, yönetmelikte Wex ile yazılır; (9.54)'teki My Kılavuz'da 0,7 çarpanlı. | gösterimin birleştirilmesi (bu örnekte sayısal etkisi yok) |
| 8.1 | Gövde narinlik sınırı 35,28 yazılmış. | 1,49 × √(200000/355) = 35,37 |
| 11.3 | B1 1,11'e yuvarlanıp çarpılmış (Mrx 87,9). | kesin 87,6 — önemsiz |
| 12.11 | C1 = 0,25 + 3 × 14 847 ÷ 360 000 = 0,374, 0,37'ye yuvarlanmış. | (EI)ef %0,7 düşük — önemsiz, tutucu |
| 8.3 | Fcr 116,60 MPa; kesin Fe ile 116,69, yuvarlanmış Fe ile 116,49. | ara yuvarlama — önemsiz |
Yöntem
Her örnek, yönetmelik denklemlerini doğrudan uygulayan hesap motorlarıyla yeniden çözüldü ve ara değerler Kılavuz'la karşılaştırıldı. Aynı denklemi kullanan başka Kılavuz örneklerinin birebir tutması, motorun doğruluğunun ayrı bir göstergesidir (ör. 9.14 ve 9.16 birebir, 9.15 farklı). Gerekli yerlerde AISC 360-16, klasik elastik burkulma çözümleri ile Akçelik ve Pınarbaşı Çuhadaroğlu (2019) tabloları ve ETABS sonuçları ikinci kaynak olarak kullanıldı. PDF'lerde Symbol yazı tipiyle dizilen işaretler (−, ≤, √) ham karakter kodlarından okundu.
Şeffaflık notu: Hesap motorları, testler ve bu analiz yapay zekâ (Anthropic Claude) desteğiyle geliştirilmiştir. Sonuçlar otomatik testlerle yeniden üretilebilir; her maddedeki "kendiniz kontrol edin" satırı, bulgunun bir hesap makinesiyle bağımsız olarak doğrulanabilmesi için verilmiştir.