Kar Yükü: TS 498'de Bir Çatıya Ne Kadar Kar Düşer?

Zemindeki kar yükü bir çizelgeden okunur; çatıdaki ise çatının biçimine bağlıdır. Kemer bir çatıda kar yükü düz çatı varsayımının iki katını aşabilir. Ve standardın kendi metninde, harfiyen okunursa yükü sıfıra yaklaştıran bir dizgi hatası var.

Güven: A Motor: engine/loads-tr.js Test: tests/loads-tr.test.js Okuma: ~9 dk Son doğrulama: 2026-10-24 English: read in English

Hesap aracını aç → Tüm yazılar →

1. Zemin kar yükü

TS 498:2021, Türkiye'yi kar bölgelerine ayırır ve her bölge için zemindeki karakteristik kar yükünü S_k rakıma bağlı olarak bir çizelgede verir (Çizelge 3). Sitenin kod paketindeki 81 değer, standardın resmî metniyle makine yoluyla karşılaştırılmıştır. Çizelge ara değer vermez: Rakım iki satırın arasındaysa bir üst satır kullanılır. 1000 m'nin üstünde değerler artırılır.

Kar bölgesi	Rakım (m)	S_k (kN/m²)	Not
1	500	0,75	—
2	500	0,75	—
4	1000	1,20	—
4	1500	1,32	1000 m üstü: ×1,10
6	1500	1,49	1000 m üstü: ×1,10

2. Zeminden çatıya: biçim katsayısı

Çatıdaki kar yükü, zemin kar yükünün bir biçim katsayısıyla çarpımıdır: S = μ·S_k. Eğim arttıkça kar kayar ve μ azalır (TS EN 1991-1-3 Tablo 5.2): 30°'ye kadar 0,8, 30° ile 60° arasında doğrusal azalarak 0, 60°'nin üstünde 0. Bölge 4, 1000 m rakımda (S_k = 1,20 kN/m²), sitenin motoruyla:

Çatı	μ	S = μ·S_k (kN/m²)
Düz çatı ya da α ≤ 30°	0,8	0,96
α = 45°	0,4	0,48
α = 60°	0,0	0,00
Kemer çatı, h/b = 0,15	1,7	2,04

3. Kemer çatılar: iki kat fazla

Tablonun son satırı en önemlisi. Kemer (silindirik) çatılarda kar, tepeden kayarak eteklerde birikir; TS EN 1991-1-3 Madde 5.3.5 bu durum için ayrı bir katsayı verir: μ₃ = 0,2 + 10·h/b ≤ 2,0 (en büyük eğim 60°'yi aşmıyorsa). h/b = 0,15 olan bir kemer için μ₃ = 1,7 ve kar yükü 2,04 kN/m²; düz çatı varsayımının iki katından fazla.

Spor salonları, kapalı pazar yerleri ve hangarlar sıklıkla kemer çatılıdır. Bu sitenin kar aracı da 2026'daki denetimden önce kemer çatıyı düz çatı gibi μ = 0,8 ile hesaplıyordu; bu, kar yükünü yarısından az gösteriyordu. Denetimde düzeltildi.

4. Kar ve rüzgâr birlikte

TS 498 Madde 12.1, 45°'ye kadar eğimli çatılarda kar ve rüzgârın birlikte etkisi için iki durum tanımlar ve en elverişsizinin alınmasını ister: a) S + W/2 (tam kar, yarım rüzgâr) ve b) W + S/2 (tam rüzgâr, yarım kar).

Standardın kendisindeki bir dizgi hatası: Resmî metinde bu ifade "a) S+ = W/2 veya b) W = S/2" diye basılmıştır. Harfiyen okunursa a) durumunda kar yükü rüzgârın yarısına, b) durumunda rüzgâr karın yarısına eşitlenir; bu, rüzgârın karı süpürdüğü ve emme yaptığı durumda çatıyı hiç zorlamayan bir yük demektir. Sitenin motoru da eskiden bu metni harfiyen uyguluyordu. Anlamı açık olduğu için motor artık S + W/2 ve W + S/2 olarak hesaplıyor. Bu ve standartta bulunan diğer beş düzeltme önerisi sitede ayrı bir sayfada yayımlandı: TS 498:2021 için düzeltme önerileri.

5. Dikkat edilecekler

Birikme: Yüksekliği farklı bitişik çatılarda, parapetlerin ve çatı üstü donanımın yanında kar rüzgârla birikir. Basit biçim katsayısı bunu kapsamaz.
Kar yağmayan yerler: Çizelge dipnotuna göre kar yağmayan yerlerde hesap değeri sıfır alınabilir; bu kararın yerel bilgiye dayanması gerekir.
Ara rakım: Bir üst satırın kullanılması tutucu bir okumadır; standart ara değer vermediği için motor bunu açıkça belirtir.

Sitede deneyin: kar yükü aracı bölge, rakım, eğim ve kemer çatı için hesap yapar ve kar ile rüzgârın birlikte etkisini gösterir.

Kaynaklar

TS 498:2021 — Çizelge 3 (zemin kar yükü), Madde 11, Madde 12.1 (kar ve rüzgâr). Değerler sitenin kod paketinden (data/code-packs/TR/ts498-2021-loads.json); 81 kar değeri resmî metinle makine yoluyla karşılaştırıldı (docs/TS498-DENETIM-RAPORU.md).
TS EN 1991-1-3 — Tablo 5.2 (μ1), Madde 5.3.5 (silindirik çatılar, μ3).
archi-civil.com, TS 498:2021 için düzeltme önerileri (standart-notlari/ts498-2021.html).

Yazıdaki sayılar sitenin motorlarıyla üretilmiştir; yönetmelik değerleri kaynak madde numarasıyla verilmiştir.

archi-civil.com — Kar Yükü: TS 498'de Bir Çatıya Ne Kadar Kar Düşer? · YÜK-01 ·