Ana Sayfa / ÇYTHYE çözümlü örnekler / t02

Bulonlu levha çekme elemanı: akma mı, kırılma mı?

TemelÇYTHYE Bölüm 5 · 7Karşılaştırın: Kılavuz Örnek 7.1 (Levha 14×160)

Problem

Bir çatı makasının alt başlığı 10×150 mm S275 levhadır ve uçta aynı enkesitte yan yana iki M16 bulonla bağlanmıştır. Sabit yük G = 80 kN, hareketli yük Q = 120 kN eksenel çekme. Eleman yeterli mi?

Veriler

Levha 10×150, S275: F_y = 275, F_u = 430 MPa (Tablo 2.1A)
M16, standart delik d_h = 18 mm (Tablo 13.8)
Bütün enkesit parçaları bağlı → U = 1,0 (Tablo 7.1)

Çözüm

1. Gerekli dayanım (§5.3.1 / §5.3.2)

YDKT: max(1,4G = 112,0; 1,2G + 1,6Q = 288,0) = 288,0 kN · GKT: G + Q = 200,0 kN

2. Kayıpsız ve net alan (§5.4.3; etkin delik d_e = d_h + 2 mm)

A_g = 150·10 = 1.500 mm² ; d_e = 20 mm ; A_n = (150 − 2·20)·10 = 1.100 mm² ; A_e = U·A_n = 1.100 mm²

3. Akma (§7.2.1): P_n = F_yA_g, φ_t = 0,90 / Ω_t = 1,67

P_n = 412,50 kN → φP_n = 371,25 · P_n/Ω = 247,01

4. Kırılma (§7.2.2): P_n = F_uA_e, φ_t = 0,75 / Ω_t = 2,00

P_n = 473,00 kN → φP_n = 354,75 · P_n/Ω = 236,50

Sonuç

Belirleyen sınır durum	net kesitte kırılma
YDKT: P_u/φP_n	0,812
GKT: P_a/(P_n/Ω)	0,846

Ders

Delikler kesitin %27'ini götürdü ve kırılmanın dayanım katsayısı (0,75) akmanınkinden (0,90) küçük olduğu için belirleyen sınır durum kırılma oldu. Blok kırılma (§13.4.3) uç birleşim geometrisine bağlıdır ve bu örnekte ayrıca denetlenmelidir — bkz. Orta düzey örnek o03.

Ya şöyle olsaydı?

Delik kaybına +2 mm eklenmeseydi?

d_e = d_h = 18 mm alınsaydı A_n = 1.140 mm² ve φP_n = 367,7 kN olurdu — %3,6 fazla, güvensiz. §5.4.3 delme sırasında çevredeki malzemenin hasar görebileceğini varsayar.

Bu örnek özgündür; sayıların tamamı sitenin ÇYTHYE motorundan (engine/steel-d.js) üretilmiştir. Motor, ÇYTHYE Uygulama Kılavuzu'nun 63 çözümlü örneğiyle doğrulanmıştır (denetim raporu); her sayfanın sayıları tests/steel-examples.test.js ile motora karşı sınanır. Eğitim amaçlıdır — proje hesabı yerine geçmez. İlgili aracı aç →

← Aynı profil, iki çelik: enkesit sınıflandırması Merkezi basınç: iki ucu mafsallı kolon →