Ana Sayfa / ÇYTHYE çözümlü örnekler / u04

YDKT mi GKT mi? Hareketli yük oranının etkisi

UzmanÇYTHYE Bölüm 5.3Karşılaştırın: Kılavuz Örnek 11.1 (YDKT ve GKT yan yana)

Problem

Aynı HEB300 (S275) kolon (L_c = 5 m) her iki yöntemle tasarlanıyor. Hangi yöntem daha tutucudur ve bu hareketli / sabit yük oranına (Q/G) nasıl bağlıdır?

Veriler

φ_c = 0,90, Ω_c = 1,67; YDKT 1,2G + 1,6Q (ya da 1,4G), GKT G + Q (§5.3)

Çözüm

1. Kolonun karakteristik dayanımı

P_n = 3.179,2 kN → φP_n = 2.861,3, P_n/Ω = 1.903,7 kN

2. G = 1000 kN sabit, Q/G değişirken kullanım oranları

Q/G	YDKT oranı	GKT oranı	Daha tutucu
0,0	0,489	0,525	GKT
0,5	0,699	0,788	GKT
1,0	0,979	1,051	GKT
2,0	1,538	1,576	GKT
3,0	2,097	2,101	GKT
5,0	3,215	3,152	YDKT

3. Eşitlik noktası (analitik)

(1,2 + 1,6k)/0,90 = 1,67(1 + k) ⟹ k = Q/G = (1,2 − 0,90·1,67)/(0,90·1,67 − 1,6) = 3,12

Sonuç

Q/G küçükken (sabit yük ağırlıklı)	GKT daha tutucu
Q/G büyükken (hareketli yük ağırlıklı)	YDKT daha tutucu
Yöntemlerin eşitlendiği oran	Q/G ≈ 3,12

Ders

İki yöntem aynı güvenlik düzeyini tek bir yük oranında verecek şekilde kalibre edilmiştir; YDKT, belirsizliği yüksek hareketli yüke daha büyük katsayı vererek güvenliği yük türüne göre dağıtır. Sabit yük ağırlıklı yapılarda (örneğin ağır çatılar, betonarme döşemeli sistemler) YDKT daha ekonomiktir. Aynı projede yöntemler karıştırılmamalıdır.

Ya şöyle olsaydı?

Neden 1,4G birleşimi de var?

Q çok küçükken 1,2G + 1,6Q < 1,4G olur (Q/G < 0,125). Yalnız sabit yüklü durumda sabit yükün belirsizliği için alt sınır 1,4G'dir; tablodaki Q/G = 0 satırı bu birleşimle hesaplandı: P_u = 1.400 kN.

Bu örnek özgündür; sayıların tamamı sitenin ÇYTHYE motorundan (engine/steel-d.js) üretilmiştir. Motor, ÇYTHYE Uygulama Kılavuzu'nun 63 çözümlü örneğiyle doğrulanmıştır (denetim raporu); her sayfanın sayıları tests/steel-examples.test.js ile motora karşı sınanır. Eğitim amaçlıdır — proje hesabı yerine geçmez. İlgili aracı aç →

← Yüksek dayanımlı çelik YBB'de ne kazandırır?Kolon için HEB mi, kare kutu mu? →