Ana Sayfa / ÇYTHYE çözümlü örnekler / ak03

Korniyer aşıkta kol ucu yönü: aynı kiriş, iki kapasite

UzmanÇYTHYE Bölüm 9.10Karşılaştırın: Kılavuz Örnek 9.14 (uç çekmede) ve 9.15 (uç basınçta)

Problem

Hafif bir sundurmada 5 m açıklıklı basit mesnetli aşık L 160×160×14 (S275), geometrik x ekseni etrafında eğiliyor; aşık yalnız mesnetlerde yanal tutulu. w_G = 0,5, w_Q = 4,7 kN/m. Aşık iki biçimde yerleştirilebilir: düşey kolun ucu yukarıda (açıklıkta basınçta) ya da aşağıda (çekmede). Hangisi yeterli?

Veriler

Kesit (r₁ 17, r₂ 8,5): W_ex = 89,50 cm³ (Kılavuz 89,50); b/t = 11,43 ≤ 0,54√(E/F_y) → kol kompakt
Desteksiz geometrik eksen: M_y = 0,80·F_y·W_ex (§9.10.2(2)(i)); C_b = 1,14 (düzgün yayılı)

Çözüm

1. Gerekli moment

M_u = (1,2·0,5 + 1,6·4,7)·5²/8 = 25,38 kN·m ; M_y = 19,69 kN·m

2. Kol ucu çekmede (9.69b): [√(1 + 0,88(L_bt/b²)²) + 1]

M_cr = 182,15 ; M_y/M_cr = 0,108 → M_n akma (9.65) = 29,53 kN·m

3. Kol ucu basınçta (9.69a): [√(1 + 0,88(L_bt/b²)²) − 1]

M_cr = 85,08 ; M_y/M_cr = 0,231 → M_n YBB (9.66) = 26,72 kN·m

Sonuç

Uç çekmede: φM_n / oran	26,58 kN·m / 0,955
Uç basınçta: φM_n / oran	24,05 kN·m / 1,055
M_cr oranı (basınç/çekme)	0,467

Ders

Eşit kollu korniyerin geometrik eksen etrafında eğilmesi aslında iki asal eksende eğilmedir ve korniyer eğildiği düzlemin dışına da yer değiştirir. Yük düzlemine paralel kolun ucu basınçta ise bu yanal hareketi kolaylaştırır: (9.69a)'daki "−1" kritik momenti büyük ölçüde düşürür. Aynı profil, yalnızca ters çevrilerek yeterliden yetersize geçebilir. Kılavuz Örnek 9.15 tam da bu "−1" terimini atlar ve bu nedenle M_cr'yi %37 büyük bulur.

Ya şöyle olsaydı?

Kol ucu basınçta kalacaksa ne yapılabilir?

Açıklık ortasından bir yanal bağ eklenirse (§9.10.2(2)(ii): L_b = 2,5 m, C_b = 1,30, 1,25M_cr, M_y azaltmasız): M_cr = 173,31, φM_n = 32,76 kN·m → oran 0,775. Burada yanal destek gerçekten işe yarar, çünkü kapasiteyi yanal burulmalı burkulma sınırlıyor (T kesit örneği tt02'de ise akma sınırlıyordu ve destek işe yaramıyordu).

Bu örnek özgündür; sayıların tamamı sitenin ÇYTHYE motorundan (engine/steel-d.js) üretilmiştir. Motor, ÇYTHYE Uygulama Kılavuzu'nun 63 çözümlü örneğiyle doğrulanmıştır (denetim raporu); her sayfanın sayıları tests/steel-examples.test.js ile motora karşı sınanır. Eğitim amaçlıdır — proje hesabı yerine geçmez. İlgili aracı aç →

← Kolon için HEB mi, kare kutu mu?Kaynaklı kirişte gövde kalınlığı: ince gövde + rijitlik levhası mı, kalın gövde mi? →